Вопыт рэалізацыі невыкарыстоўваемай нерухомай маёмасці ў Оршы распаўсюдзяць на ўсю краіну

У апошні час Дзяржаўны камітэт па маёмасці ўсё часцей мільгае ў загалоўках інфармагенцтваў і навінавых рэсурсаў, становячыся галоўным ньюсмейкерам і дэманструючы смелыя падыходы па ўцягненні ў абарот пустых будынкаў, збудаванняў і нават прыватных сельскіх дамоў. Аб навацыях і бліжэйшых планах карэспандэнт «СБ. Беларусь сёння» пагутарыла са Старшынёй камітэта Дзмітрыем Матусевічам.

– Дзмітрый Феафанавіч, колькі ў краіне незапатрабаванай дзяржмаёмасці і ці ўдаецца перадаць яе ў добрыя рукі?

– З пачатку года ў нас налічвалася 1426 невыкарыстоўваемых збудаванняў: 171 – рэспубліканскай і 1237 – камунальнай уласнасці. У асноўным гэта былыя сельскія школы, дзіцячыя сады, клубы, ФАПы, ваенныя склады і ангары, размешчаныя ўдалечыні ад транспартных развязак.

З рэспубліканскіх удалося прадаць 36, пераважна з паніжэннем кошту або за адну базавую велічыню. Дынаміка ў параўнанні з мінулым годам ёсць, але нязначная (тады было прададзена 30 аб'ектаў). З камунальнай нерухомай маёмасці новых гаспадароў знайшлі 212 будынкаў, прычым кожны другі пайшоў за мінімальных 29 рублёў. Яшчэ 224 збудавання знесены, 309 – здадзены ў арэнду.

Акрамя таго, ад 1616 пустых збудаванняў і памяшканняў хацелі б пазбавіцца прадпрыемствы з доляй дзяржавы. У першай палове года ўцягнуць у абарот або знесці ўдалося 346.

– Эксперымент, распачаты два гады таму ў Оршы, дазволіць неяк паскорыць працэс?

– Гэта цікавы вопыт. Аршанскаму райвыканкаму далі права самастойна выкарыстоўваць неэфектыўна выкарыстоўваемыя аб'екты, прычым нават пры адсутнасці тэхпашпартоў і дакументаў аб рэгістрацыі праў уласнасці.

Спачатку была праведзена суцэльная інвентарызацыя нерухомай маёмасці. Праграмай комплекснага развіцця рэгіёну да 2020 года прадугледжвалася ўцягненне ў абарот каля 112 дзяржаб’ектаў, у рэальнасці іх аказалася амаль у два з лішнім разы больш. А з улікам нерухомай маёмасці прыватнай формы ўласнасці – у шэсць разоў.

У выніку, па даных на 1 ліпеня, са спіса з 693 пустымі памяшканнямі, будынкамі і збудаваннямі выключаны 581 – 83,8 адсотка. Выдатны вынік. Вопыт вырашана распаўсюдзіць на ўсю краіну, зараз рыхтуюцца праекты адпаведных указаў.

– Фондавы рынак у Беларусі практычна не разгорнуты нават у параўнанні з Расіяй. Аднак ліпеньскі Дэкрэт Прэзідэнта № 4, напэўна, дазволіць змяніць сітуацыю?

– Дэкрэт пашырае паўнамоцтвы Урада і мясцовых органаў улады ў прыватызацыі прадпрыемстваў сельгасперапрацоўкі з дапамогай механізма дадатковай эмісіі акцый. Тэрміны выпуску акцый скароцім да двух-трох месяцаў. Выручаныя сродкі пойдуць на развіццё прадпрыемства.

Да таго ж эмісія зніжае долю дзяржавы, зводзячы яе да сімвалічнай. Аднак удалая здзелка можа павысіць капіталізацыю кампаніі, а выходзіць, і кошт усіх акцый. Не выключана, што некаторыя прадпрыемствы аддадуць перавагу такой стратэгіі, калі ў іх будзе сфарміраваны бізнес-план і вызначаны неабходны аб'ём інвестыцый.

А інтарэс да такіх прадпрыемстваў ёсць і ў мясцовых, і ў зарубежных прадпрымальнікаў. Нашы тэрытарыяльныя камітэты ў аблвыканкамах здатныя аказаць паслугі па суправаджэнні додатковай эмісіі і афармленню здзелкі куплі-продажу.

– Немагчыма не ўспомніць яшчэ адзін лёсаносны дакумент. У канцы сакавіка з'явіўся ўказ Прэзідэнта, які дазваляе купіць пусты дом у глыбінцы за адну базавую. Як гэта працуе?

– Як правіла, прамова ідзе аб дамах у аддаленых вёсках, дзе няма развітай інфраструктуры. І на пакупніка ляжа абавязак кампенсаваць звязаныя з продажам выдаткі выканкама. Каля сямі тысяч жылых дамоў у краіне не выкарыстоўваецца. І іх колькасць можа павялічвацца, паколькі працэс міграцыі з вёсак у гарады не спыняецца. Бацькі памерлі, дзеці паехалі. Некаторыя нават не ўступаюць у спадчыну. Да таго ж, калі гаспадарка больш трох гадоў не выкарыстоўваецца, то ўласніка пачынаюць адшукваць. Адмова выкарыстоўваць маёмасць дае выканкаму права яго забраць, выставіць на продаж або знесці. У мірулым годзе так рэалізавана каля 400 аб'ектаў.

Спрашчаецца і працэдура здзелкі з дамамі, пабудаванымі да 2003 года, – іх можна будзе купіць без дакументаў. Патрэбна толькі выпіска з пагаспадаркавай кнігі сельскага Савета, што гаспадарка ў ёй лічыцца, або рашэнне аб даванні зямельнага ўчастка. Дагавор куплі-продажы, мены, дарэння можна зарэгістраваць у сельсавеце або райвыканкаме. Усе дакументы потым аформіць пакупнік. А калі дом доўгі час не прадаецца на аўкцыёне, то кошт зніжаецца да базавай велічыні.

– У жніўні абноўлена публічная кадастравая карта Беларусі, што ў ёй новага?

– З'явілася мноства дадатковай інфармацыі. Прычым усе даныя старанна вывераныя, дакладныя і актуальныя. Напрыклад, людзям пэўна будзе цікава ведаць, дзе паблізу з іх жыллём знаходзяцца крыніцы, каб упарадкаваць іх або проста набраць чыстай крынічнай вады. Месцы распалажэння ўсіх пэўных прыродных крыніц адзначаны. Яшчэ адзін новы слой, які карыстаецца папулярнасцю, – помнікі Вялікай Айчыннай вайны.

Адзначаны аўтазаправачныя станцыі, у тым ліку для электрамабіляў, а таксама зоны, забароненыя для выкарыстання беспілотных лятальных апаратаў. Даступна мабільная версія, з яе дапамогай лёгка пазіцыянаваць уласнае месцазнаходжанне.

Што тычыцца нерухомай маёмасці, то, купляючы ўчастак зямлі на аўкцыёне, зможаце даведацца, якія камунікацыі праходзяць побач – газавая труба або цепласетка, ці ёсць паблізу шаша або чыгунка.

Большасць ідэй аб напаўненні карты нарадзілася дзякуючы адваротнай сувязі з карыстальнікамі: кожны можа накіраваць нам свае прапановы, пытанні. Усяго на карце – 25 слаёў карыснай інфармацыі. Пакуль абноўленая версія ў вопытнай эксплуатацыі. Але статычнай не застанецца. Ужо зараз па просьбах карыстальнікаў ідзе работа над стварэннем карты безбар'ернага асяроддзя.

– Якія яшчэ навацыі плануюцца?

– У сярэднетэрміновай перспектыве будзем займацца развіццём рынку зямлі. Падрыхтаваны праект указа, які спросціць некаторыя заканадаўчыя акты і ўнутраныя інструкцыі. Ідзе аптымізацыя зямель сельгасарганізацый – з севазвароту выключаюцца нізкабалавыя масівы, дзе больш мэтазгодна проста пасадзіць лес.

Удасканальваем таксама ўлік і распараджэнне маёмасцю. Ідзе мадэрнізацыя Адзінага рэестра. У ім з ліпеня будучага года з'явіцца магчымасць унясення звестак аб жыллі і маёмасці гаспадарчых таварыстваў з удзелам дзяржавы. Гэта зробіць рынак больш дынамічным і празрыстым. Таксама сумесна з Мінсувязі і інфарматызацыі прыступілі да рэалізацыі праекта па стварэнні Нацыянальнай інфраструктуры прасторавых даных – глабальнага інфармацыйнага рэсурсу аб усіх значных аб'ектах краіны. Вядзецца работа па стварэнні іх інтэрактыўных 5D-пашпартоў. Гэта прасторавыя мадэлі будынкаў з рэальнымі габарытамі – патэнцыяльны пакупнік літаральна можа віртуальна перамяшчацца ў памяшканні. 

У аснове стварэння пашпарта прымяняецца тэхналогія блокчэйн – размеркаваная база даных змяшчае інфармацыю аб усіх праведзеных аперацыях паміж удзельнікамі сеткі за ўвесь час існавання жыццёвага цыкла аб'екта нерухомай маёмасці. Шэрыя здзелкі будуць выключаны.

Па матэрыялах sb.by